Met mijn hulp zonder stress de (snel)weg op!

Wat is rijangst?

Wie rijangst heeft, mist overzicht in het verkeer. Hij of zij krijgt het gevoel de controle over zichzelf, de auto en de situatie te verliezen. De meest voorkomende vorm is angst voor de snelweg. Deze snelwegangst zorgt ervoor dat mensen zich beperken tot hun eigen woonplaats en routes binnendoor gaan zoeken.

Het kan moeilijk zijn om toe te geven dat je eigenlijk bang bent om te rijden. Dat is niet nodig, want rijangst is een bekend fenomeen. Het wetenschappelijke woord ervoor is amaxofobie.

Rijangst begint meestal met onzekerheid en sluipt er geleidelijk in. Misschien mis je de juiste basisvaardigheden, of vind je autorijden een noodzakelijk kwaad. Je gaat steeds minder rijden en maakt daardoor je wereld steeds kleiner.

Angst is natuurlijk gedrag. Het is een emotie die met de waarneming van gevaar te maken heeft en een beschermende functie heeft: vluchten, vechten of bevriezen. Dat is de mens aangeboren. Het wordt pas een probleem wanneer de angst zich niet verhoudt tot het werkelijke gevaar. Dan spreken we van een angststoornis, met terugkerende periodes van intense angst (paniek). In de ergste vorm noemen deskundigen dit een fobie.

Cijfers

Rijangst is niets om je voor te schamen. Kijk maar naar deze cijfers:

• Van de 7 miljoen Nederlandse rijbewijsbezitters is de helft wel eens nerveus of angstig achter het stuur.
• Naar schatting hebben 800.000 tot 1 miljoen mensen in Nederland een vorm van rijangst.
• Van deze groep vermijdt een half miljoen het autorijden helemaal.
• De grote meerderheid van de rijangstigen is vrouw.* (Kerncijfers Personenvervoer, uitgave 2004)
• Het enige representatieve onderzoek onder de Nederlandse bevolking naar dit fenomeen dateert van bijna een kwart eeuw geleden. Sindsdien is er geen gedegen onderzoek meer gedaan naar dit groot maatschappelijk probleem. Nieuwe cijfers zullen zeker veel grotere aantallen aantonen.

Onlangs publiceerde OSW (Onze Service Werkt) samen met PanelWizard een onderzoek onder 1.068 jonge Nederlandse automobilisten. Daaruit blijkt dat ruim 1 op de 4 jongvolwassenen regelmatig stress of rijangst ervaart, en dat slecht weer en druk verkeer de angst vergroten.

* 95% van de mensen die hulp zoekt bij rijangst is vrouw. Dat kan betekenen dat vrouwen angstiger zijn op de weg dan mannen. Het kan ook iets zeggen over de moeite die mannen soms hebben om hulp te vragen.

Oorzaken 

Rijangst heeft zelden één duidelijke oorzaak. Meestal komen er meerdere dingen samen, en bij iedereen ligt dat net anders. Dit zijn de oorzaken die ik het vaakst zie:

• Een ongeluk of schrikmoment: een aanrijding, een bijna-ongeluk of een gevaarlijke situatie kan lang doorwerken, ook als je zelf niets mankeerde.
• Een paniekaanval in de auto: wie er één heeft gehad, kan bang worden dat het weer gebeurt. Zo ontstaat ‘angst voor de angst’.
• Weinig rijervaring: na het rijexamen weinig kilometers maken, of lange tijd niet rijden, laat de onzekerheid sluipenderwijs groeien.
• Faalangst en perfectionisme: de druk om het goed te doen, of de angst om fouten te maken of anderen te hinderen, kan achter het stuur verlammend werken.
• Drukte en tempo: snelwegen, inhalen, invoegen, bruggen en druk verkeer roepen bij veel mensen spanning op.
• Gezondheid en leeftijd: verandert je gezondheid, of ben je wat ouder, dan kan het vertrouwen in je eigen rijvaardigheid afnemen.
• Rolpatronen: rijdt je partner altijd, dan zakt je eigen routine ongemerkt weg en wordt zelf rijden steeds spannender.
• Stress en spanning buiten het verkeer: piekeren, drukte of gebeurtenissen in je leven kunnen ook in de auto voelbaar worden.

Herken je jezelf hierin? Dan ben je niet de enige. Rijangst komt veel voor en is aan te pakken, stap voor stap en in je eigen tempo.

Symptomen en gevolgen

Rijangst is lang niet erkend als serieus maatschappelijk probleem. Studies naar de effecten op de verkeersveiligheid zijn nauwelijks gedaan. Toch kun je het bij jezelf herkennen. Veelvoorkomende symptomen zijn:

• hartkloppingen
• transpireren
• trillen of beven
• opvliegers of koude rillingen
• ademnood of pijn op de borst
• misselijkheid of buikklachten
• duizeligheid of flauwte
• angst om zelfbeheersing te verliezen
• denken dat je doodgaat (extreem)

Vaak raken mensen in een vicieuze cirkel. Heb je al eens een paniekaanval in de auto gehad, dan word je bang voor herhaling. Door die ‘angst voor de angst’ raak je in een negatieve spiraal. Je gaat lastige situaties mijden en uiteindelijk laat je de auto staan.

Wie niet meer achter het stuur durft, is afhankelijk van anderen om van A naar B te komen. Steeds hulp vragen kan leiden tot schuld- en schaamtegevoelens en zelfs tot eenzaamheid. Het openbaar vervoer biedt lang niet altijd uitkomst, zeker niet op een eiland als de Hoeksche Waard, waar bussen soms maar om de twee uur rijden.

Hulp

Heb je lang niet of weinig gereden en durf je niet alleen op pad? Dan is vaak een korte opfriscursus genoeg om met zelfvertrouwen weer de weg op te gaan. Misschien moeten ook je vaardigheden worden bijgespijkerd. Ik coach je om controle over jezelf, de auto en de situatie te krijgen.

Hetzelfde geldt als je na het behalen van je rijbewijs geen kilometers hebt gemaakt. Zonder ervaring en routine sluipt de angst erin, word je steeds onzekerder en durf je uiteindelijk niet meer achter het stuur. Ook dan help ik je weer op weg.

Na een traumatische ervaring kan het raadzaam zijn een psycholoog te raadplegen om het trauma een plek te geven. De meest toegepaste en effectieve behandelmethode bij PTSS is EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing). In combinatie met exposure, het aangaan van je angsten (rijangst-coaching), bouw je stapsgewijs je zelfvertrouwen weer op.

Als je iets aan je rijangst durft te doen, ga je de confrontatie met jezelf aan. Dat vraagt moed en doorzettingsvermogen, maar je beloning is het terugwinnen van je vrijheid en mobiliteit. Daarom help ik je graag deze cirkel te doorbreken, zodat je met vertrouwen kunt rijden. Als rijinstructeur gespecialiseerd in deze angst en als ervaringsdeskundige geef ik je graag een vrijblijvend advies. Neem voor professionele hulp contact met me op.